กายภาพบำบัดรักษาอาการเกร็ง เดินเขย่ง วางเท้าได้ไม่เต็มฝ่าเท้าในผู้ป่วย Stroke

หากคุณหรือคนที่รักมีอาการเดินเขย่ง ขาเกร็ง หรือวางเท้าได้ไม่เต็มฝ่าเท้าหลังเป็นสโตรก และต้องการฟื้นฟูที่บ้านตั้งแต่วันนี้ สามารถทักปรึกษาทีมงาน CareConnect บริการกายภาพบำบัดที่บ้าน เพื่อประเมินแนวทางฟื้นฟูเบื้องต้นได้ฟรีทันทีค่ะ Line OA : @careconnect หรือ โทร 02-114-7168

“เวลาจะเดิน ขาก็จะเกร็ง เดินเขย่ง ลงเท้าได้ไม่เต็มฝ่าเท้า” อาการที่ผู้ป่วยท่านนี้ประสบพบเจอหลังจากเป็นสโตรก

ซึ่งปัญหานี้นับว่าเป็นปัญหาหลักที่เป็นอุปสรรคหลังจากคนได้กลับมาใช้ชีวิตที่บ้าน แม้ก่อนหน้านี้จะเคยได้รับการทำกายภาพบำบัดมาบ้าง รวมถึงผ่านการผ่าตัดปิดกะโหลกศีรษะเรียบร้อย แต่ร่างกายยังคงมีอาการเกร็งของแขนและขาด้านหนึ่ง

ทุกครั้งที่ก้าวเดิน จะมีลักษณะเดินเขย่ง วางน้ำหนักเท้าได้ไม่เต็มฝ่าเท้า ขาจะเกร็งระหว่างเดิน ทำให้การเดินไม่มั่นคง เสี่ยงเสียการทรงตัว และใช้พลังงานมากกว่าปกติ

นอกจากปัญหาเรื่องการเดินแล้ว แขนอีกฝั่งยังมีอาการหดเกร็งเข้าหาลำตัว มือกำแน่น ใช้งานได้ยาก ส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นการลุก การนั่ง หยิบจับ หรือการเคลื่อนไหวทั่วไปภายในบ้าน

หลังจากทีมกายภาพบำบัดจาก CareConnect เข้าประเมินที่บ้าน พบว่าปัญหาหลักของผู้ป่วยรายนี้คือ “อาการเกร็งของกล้ามเนื้อ และการเดินที่ผิดไปจากธรรมชาติ ทำให้ร่างกายเริ่มจดจำการเคลื่อนไหวแบบที่ไม่ถูกต้อง

ทีมกายภาพจึงเริ่มต้นวางแผนและดำเนินการฟื้นฟูร่วมกับแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูเฉพาะ สำหรับผู้ป่วยท่านนี้ โดยเน้นทั้งการลดเกร็ง การจัดท่าทาง และฝึกการเดินใหม่ให้ถูกต้องมากขึ้น

เริ่มต้นการลดอาการเกร็งก่อนฝึกเดิน

ก่อนเริ่มฝึกเดินในแต่ละครั้ง นักกายภาพจะเริ่มจากการยืดกล้ามเนื้อแขนและขาที่มีอาการเกร็ง เพื่อลดความตึงตัวของกล้ามเนื้อ และช่วยให้ขยับได้ดีขึ้น

สำหรับมือที่มีอาการกำและหดเกร็งเข้าหาตัว ผู้ป่วยได้รับการฝึกคลายมืออย่างถูกวิธี โดยเริ่มจากการวางมือบนพื้นเรียบ ค่อย ๆ เปิดนิ้วโป้งก่อนนิ้วอื่น เพื่อกระตุ้นการควบคุมกล้ามเนื้อและลดการเกร็งสะสม

รวมถึงมีการแนะนำครอบครัวให้ช่วยยืดกล้ามเนื้อและช่วยจัดท่าระหว่างวัน เพื่อไม่ให้อาการเกร็งกลับมามากขึ้นหลังจบการฝึก

ปรับการลงน้ำหนักเท้า และฝึกเดินใหม่ให้ถูกต้อง

หนึ่งในเป้าหมายสำคัญของท่านนี้ คือการแก้ปัญหา “การเดินเขย่ง และ การวางเท้าไม่เต็มฝ่าเท้า”

ทีมกายภาพจึงเน้นฝึกเรื่อง

• การถ่ายน้ำหนักระหว่างเดิน
• การยกขาที่ถูกต้องก่อนก้าว
• การยืดเหยียดกล้ามเนื้อ โดยประยุกต์ใช้พื้นที่ต่างระดับภายในบ้าน
• ฝึกก้าวข้ามสิ่งกีดขวาง
• ฝึกควบคุมจังหวะการเดิน ควบคู่กับการใช้ไม้เท้าพยุง

ฝึกกล้ามเนื้ออย่างต่อเนื่อง ด้วย Home Exercise

ผู้ป่วยท่านนี้ไม่ได้ฝึกเฉพาะช่วงที่นักกายภาพเข้าไปดูแลเท่านั้น แต่ทีม CareConnect ยังวางโปรแกรมท่าฝึกที่สามารถทำต่อเองที่บ้านได้จริง

ทั้งท่าฝึกกำลังกล้ามเนื้อ การฝึกทรงตัว และการฝึกควบคุมการเคลื่อนไหว โดยใช้พื้นที่และอุปกรณ์ภายในบ้านร่วมด้วย เพื่อให้ฝึกได้ต่อเนื่องทุกวัน

โดยในแต่ละครั้ง นักกายภาพจะคอยตรวจเช็ก ก่อนเริ่มทำกายภาพบำบัด ว่า Home Exercise ที่ได้ทำก่อนหน้านี้นั้น ผุ้ป่วยใช้กล้ามเนื้อถูกต้องหรือไม่ มีท่ากายภาพบำบัดที่ทำผิดหรือไม่ รวมถึงคอยปรับระดับความยากของการฝึกตามพัฒนาการของผู้ป่วย

กระตุ้นกล้ามเนื้อด้วยเครื่องกระตุ้นไฟฟ้า

มีการใช้เครื่อกระตุ้นไฟฟ้า ในบางจุด เช่น แขน และขา ที่ยังควบคุมกล้ามเนื้อได้ไม่ดี เพื่อช่วยกระตุ้นการทำงานของกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นเชิงลึก ช่วยให้ผู้ป่วยรับรู้การเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อได้ดีขึ้น และส่งเสริมประสิทธิภาพของการฝึกกายภาพในแต่ละครั้ง

ผลลัพธ์หลังทำกายภาพบำบัดต่อเนื่อง 5 ครั้ง

หลังทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่องทุกสัปดาห์ ผู้ป่วยเริ่มมีพัฒนาการด้านการเดินที่เห็นได้ชัด

จากเดิมที่เดินเขย่ง ขาเกร็ง และวางเท้าได้ไม่เต็มฝ่าเท้า ปัจจุบันสามารถ

• เดินลงน้ำหนักได้ดีขึ้น
• วางเท้าได้เต็มฝ่าเท้ามากขึ้น
• ควบคุมอาการเกร็งได้ดีขึ้น ลดการเดินเขย่ง
• เดินได้มั่นคง และเป็นธรรมชาติมากกว่าเดิม
• แขนและมือด้านที่เกร็ง คลายตัวมากขึ้น สามารถขยับและใช้งานได้ดีขึ้นกว่าช่วงแรก

แม้ผู้ป่วยท่านนี้จะมีพัฒนาการที่ดีขึ้น ทั้งในเรื่องการจัดท่าทางและรูปแบบการเดินที่เป็นธรรมชาติมากขึ้น หลังได้รับคำแนะนำและบริการกายภาพบำบัดจากนักกายภาพบำบัดวิชาชีพถึงที่บ้านจำนวน 5 ครั้ง แต่การฟื้นฟูยังคงต้องอาศัยความต่อเนื่องและความสม่ำเสมอ เพระาพัฒนาการที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาสั้น ๆ นี้ ถือเป็นอีกหนึ่งจุดเริ่มต้นสำคัญ ที่ช่วยสร้างความมั่นใจและกำลังใจให้ทั้งผู้ป่วยและครอบครัวในการก้าวต่อไปของการฟื้นฟูค่ะ